Artikel 8 van 13 in Regelgeving en compliance · PLMV-KB-018 · Rev. A · Gecontroleerd op 2026-10-16
Product carbon footprint en LCA-data in PLM
Een product carbon footprint (PCF) is de totale uitstoot van broeikasgassen van een product over de levenscyclus of een afgebakend deel daarvan, uitgedrukt in kilogram CO2-equivalent per eenheid. Ze wordt berekend met methoden voor levenscyclusanalyse (LCA) zoals ISO 14067. PLM levert de stuklijst en de materiaal- en procesdata die een PCF nodig heeft.
Kernpunten
- ISO 14067, de GHG Protocol Product Standard en de PACT Methodology zijn de belangrijkste PCF-kaders, met PEF voor bredere milieuvoetafdrukken in de EU.
- EU-wetgeving vereist steeds vaker voetafdrukken op productniveau, te beginnen met accu's voor elektrische voertuigen en naar verwachting voor ijzer en staal onder ESPR.
- Sinds 27 september 2026 zijn claims van klimaatneutraliteit die alleen op compensatie berusten, in de EU verboden voor consumentenproducten.
- Nauwkeurige PCF's hangen af van PLM-stuklijstdata in combinatie met leverancierspecifieke primaire emissiedata.
Hoe een product carbon footprint wordt berekend
Een PCF volgt de logica van een levenscyclusanalyse: bepaal de functionele eenheid en de systeemgrens, maak een inventaris van inputs en outputs, vermenigvuldig hoeveelheden met emissiefactoren en tel de resultaten op. In de praktijk overheersen twee grenzen:
- Cradle-to-gate: van de winning van grondstoffen tot het product de fabriek verlaat. Dit is de gebruikelijke basis voor gegevensuitwisseling tussen bedrijven.
- Cradle-to-grave: voegt distributie, gebruiksfase en einde levensduur toe. Gangbaar bij consumentenproducten en energieverbruikende apparatuur, waar emissies in de gebruiksfase kunnen overheersen.
De belangrijkste methoden zijn ISO 14067:2018, de GHG Protocol Product Life Cycle Standard en, voor gegevensuitwisseling tussen bedrijven, de PACT Methodology van WBCSD (versie 3 verschenen in april 2025). Sectorrulebooks zoals het Catena-X PCF-rulebook voor de automotive en de richtlijn van Together for Sustainability voor chemie voegen specifieke allocatieregels toe. De EU-methode Product Environmental Footprint (PEF), vastgelegd in Aanbeveling (EU) 2021/2279 van de Commissie, omvat 16 effectcategorieën, waarvan klimaatverandering er één is.
Welke EU-regels vereisen gegevens over productvoetafdrukken?
| Instrument | Eis voor voetafdruk | Status (oktober 2026) |
|---|---|---|
| Batterijenverordening (EU) 2023/1542 | Verklaring over de CO2-voetafdruk en later klassen voor EV-, LMT- en industriële accu's | Gedelegeerde handeling over de methodologie nog in behandeling; voor EV-accu's niet vóór eind 2027 |
| ESPR (EU) 2024/1781, ijzer en staal | Informatie over de CO2-voetafdruk en mogelijke prestatieklassen | Gedelegeerde handeling verwacht in Q4 2026 |
| CBAM, Verordening (EU) 2023/956 | Ingebedde emissies van ingevoerd staal, aluminium, cement, meststoffen, waterstof en elektriciteit | Definitieve periode sinds 1 januari 2026; eerste jaarlijkse aangifte verschuldigd op 30 september 2027 |
| CSRD en ESRS E1 | Scope 3 op bedrijfsniveau, waarvoor productvoetafdrukken input kunnen leveren | Vereenvoudigde ESRS vanaf boekjaar 2027 |
| Richtlijn (EU) 2024/825 (Empowering Consumers) | Beperkt generieke milieuclaims en neutraliteitsclaims op basis van compensatie | Van toepassing sinds 27 september 2026 |
Verordening (EU) 2025/2083 tot vereenvoudiging van CBAM voerde een jaarlijkse drempel van 50 ton in waaronder importeurs zijn vrijgesteld. De voorgestelde Green Claims-richtlijn, die voorafgaande verificatie van claims had vereist, ligt stil sinds de Commissie in juni 2025 aankondigde van plan te zijn haar in te trekken. Zie ESPR, het EU-batterijpaspoort en CSRD en productdata voor de bredere context.
Welke data heeft een PCF nodig uit PLM?
| Data | Bron | Opmerkingen |
|---|---|---|
| Stuklijst met hoeveelheden en eenheden | PLM | Basis voor de materiaalinventaris |
| Materiaaltype en kwaliteit per onderdeel | PLM, materiaalbibliotheek | Koppelt elk onderdeel aan een emissiefactor |
| Massa per onderdeel (netto en bruto) | PLM, CAD | Inclusief productieafval |
| Gerecycled en biogebaseerd gehalte | Leveranciersverklaringen | Beïnvloedt emissiefactoren |
| PCF-waarden van leveranciers (primaire data) | Leveranciersportalen, PACT-uitwisseling | Geniet de voorkeur boven databasegemiddelden |
| Productiestappen en energiegebruik | MBOM, routing, MES | Elektriciteitsmix per vestiging |
| Verpakking | Verpakkingsspecificaties | Wordt vaak al vastgelegd voor PPWR |
| Energiegebruik en levensduur in de gebruiksfase | Productspecificaties | Relevant voor cradle-to-grave |
| Dataset met emissiefactoren en versie | LCA-tool | Nodig voor de audittrail |
Het aandeel primaire data, de datasetversie en de berekeningsdatum moeten bij elk resultaat worden bewaard, omdat klanten en auditors steeds vaker om datakwaliteitsindicatoren vragen. In gangbare productieportefeuilles zijn ingekochte materialen en componenten goed voor het grootste deel van de cradle-to-gate-emissies (schatting, sterk wisselend per sector), dus leverancierspecifieke data hebben het meeste effect op de nauwkeurigheid. Waar primaire data ontbreken, vult secundaire data uit databases als ecoinvent het gat, en die moet ook als zodanig worden gemarkeerd.
LCA integreren met PLM
Drie integratiepatronen komen veel voor. Sommige organisaties exporteren de stuklijst naar een afzonderlijke LCA-tool en importeren de resultaten als attributen terug. Andere gebruiken LCA-functies die in PLM zijn ingebouwd, waarmee ontwerpers tijdens de ontwikkeling de voetafdrukken van alternatieven kunnen vergelijken. Een derde aanpak gebruikt een specifiek platform voor koolstofdata dat is verbonden met PLM, ERP en leveranciersnetwerken. Enterprise-suites zoals Dassault Systèmes 3DEXPERIENCE en Siemens Teamcenter bieden ingebouwde duurzaamheidsanalyse, en PLM voor mode zoals Centric Software integreert data over materiaalimpact.
Welk patroon ook wordt gekozen, PCF's moeten met de productrevisie worden geversioneerd, zodat een ontwerpwijziging via engineering change management een herberekening start. De resultaten gaan vervolgens via PACT-compatibele uitwisseling naar klanten, naar duurzaamheidsrapportage voor Scope 3, en naar paspoorten waar een gedelegeerde handeling informatie over de voetafdruk vereist.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen een PCF en een LCA?
Een levenscyclusanalyse beoordeelt meerdere milieueffectcategorieën over de levensduur van een product, zoals klimaatverandering, watergebruik, verzuring en uitputting van grondstoffen. Een product carbon footprint is een beoordeling van één thema, beperkt tot broeikasgasemissies, uitgedrukt in CO2-equivalent. Een PCF kan uit een volledige LCA worden afgeleid, en normen als ISO 14067 bouwen voort op het LCA-kader van ISO 14040 en 14044.
Is een product carbon footprint verplicht in de EU?
Over het algemeen niet. Verplichte productvoetafdrukken volgen uit specifieke wetten, te beginnen met EV-, LMT- en industriële accu's onder Verordening (EU) 2023/1542 zodra de gedelegeerde handeling over de methodologie van toepassing is, en ijzer en staal onder ESPR wanneer de gedelegeerde handeling daarvoor is vastgesteld. CBAM vraagt gegevens over de ingebedde emissies van bepaalde ingevoerde goederen. Veel bedrijven berekenen PCF's ook vrijwillig voor klantverzoeken en Scope 3-rapportage.
Mogen producten nog als klimaatneutraal worden aangeboden?
Sinds 27 september 2026 verbiedt Richtlijn (EU) 2024/825 (Empowering Consumers) claims dat een consumentenproduct een neutrale, verminderde of positieve klimaatimpact heeft op basis van alleen compensatie van broeikasgassen. Claims die berusten op werkelijke reducties over de levenscyclus van het product blijven mogelijk als ze zijn onderbouwd. Nationale consumentenautoriteiten handhaven deze regels, dus bedrijven moeten bestaande labels en productcontent nalopen.
Bronnen
- ISO 14067:2018 Carbon footprint of products
- WBCSD: PACT Methodology Version 3
- Directive (EU) 2024/825 Empowering consumers for the green transition (EUR-Lex)
Revisiegeschiedenis
| Rev. | Datum | Samenvatting |
|---|---|---|
| A | Initial release. |
Geschreven door Nathalie Paniuta. Gecontroleerd op 16 oktober 2026 door de redactie van PLM Vendors. Regelgevingsdata en leveranciersgegevens veranderen; raadpleeg de bronnen voor de actuele stand. Correcties met bron: info@plmvendors.com.
Verder in Regelgeving en compliance